Nr 4 (100) 2014
październik - grudzień
WYDARZENIA

Etyka i estetyka

Większość prac, które można obejrzeć na tegorocznej edycji Triennale Młodych w Orońsku związana jest z zagadnieniami społecznymi i kwestiami etycznymi. To cykliczne wydarzenie ma miejsce od 1992 roku.

Maria Franecka

Historyk sztuki, publikuje teksty o sztuce współczesnej.

Maria Franecka

DLA NIEKTÓRYCH SPOŚRÓD 25 ARTYSTÓW wybór drogi artystycznej okazał się późną decyzją, podjętą po uzyskaniu tytułu na zupełnie innym kierunku. Warto wspomnieć, że pomysłodawcą tego triennale był Jan Berdyszak. W przeciwieństwie do ubiegłej edycji, gdzie artyści dystansowali sie od otaczającej ich rzeczywistości, używali ironii by o niej opowiadać i koncentrowali się raczej na sferze prywatnej, w tym roku można  zaobserwować postawy bardziej zaangażowane. Artyści prowadzą subtelną grę z widzem, odwracają pojęcia i zacierają oczywistość utartych skojarzeń. Balansują między estetyzacją a drastycznością, poczuciem błogości i doświadczeniem agresji. Umyślnie myląc tropy wybijają widza z wygodnego myślenia schematami.

Urszula Piergończuk stworzyła film w konwencji pseudodokumentu, którego głównym bohaterem jest pistolet samopowtarzalny parabellum. Dysonans w odbiorze tego filmu wynika ze sposobu narracji, w którym spokojny głos komentatora przywodzący na myśl programy przyrodnicze opowiada o tragicznych wydarzeniach, spowodowanych użyciem tego rodzaju broni lub komentuje brutalne sceny z jej udziałem. Kolejne pęknięcie stanowi treść łacińskiej sentencji wytatuowanej na ramionach i przedramionach ukazanych w filmie postaci: Si vis pacem para bellum - jeśli chcesz pokoju przygotuj się do wojny. Nazwa pistoletu zaczerpnięta z tej frazy ma być usprawiedliwieniem dla przemocy, jednak w ujęciu artystki zamienia się w oskarżenie, wskazując na bezzasadność takich usiłowań.

Natalia Bażowska w swoim filmie opowiada o wyjątkowej relacji z wilczycą. Zwierzęta te uchodzą za dzikie, niebezpieczne i agresywne. Artystka zajmuje się tematem bliskości. Jak sama pisze „Poczucie bliskości jest silniejsze od instynktu samozachowawczego. Zbliżenie się do kogoś obcego oznacza odrzucenie wszystkich mechanizmów obronnych...". Mówienie o bliskości w takiej relacji ujawnia powszechność tej potrzeby, zarówno u ludzi, jak i u zwierząt i wytrąca widza ze skojarzeniowego automatyzmu.

Grę z widzem prowadzi również Szymon Popielec autor pracy pt. „Świątynia". Pierwsza automatyczna, podświadoma reakcja w zetknięciu z tą pracą jest pozytywna. Instalacja przykuwa uwagę intensywnością barw i namnożeniem detalu. Nie jest możliwe objęcie jej jednym spojrzeniem, wymaga ona analizy scena po scenie. Dopiero z bliska dostrzec można brutalność przedstawionych sytuacji utworzonych z plastikowych figurek. Podświadome oczekiwanie na bodźce pozytywne intensyfikuje oddziaływanie drastycznych scen. Trudno pozbyć się skojarzenia ze średniowiecznymi wizjami, przedstawieniami piekła niczym u Hieronima Boscha, gdzie dopracowane w szczegółach antropomorficzne stwory i zniekształcone figurki ludzi oddają najróżniejsze obrazy cierpienia i zniewolenia.

Cechy silnej estetyzacji nosi parawan w dekoracyjne wzory będący częścią pracy Ewy Pawlaty „Sub rosa (II)". W innej wersji tej pracy na przesłonie można dopatrzeć się noży położonych na futrach zwierząt, które układają się w ornamentalny wzór. Za parawanem znajduje się książka z motywem przypominającym gotycką rozetę na okładce. Dopiero po otwarciu książki odbiorca zostaje skonfrontowany z werystycznymi fotografiami przedstawiającymi zakrwawionych ludzi i zwierzęta z podciętymi gardłami.

Agnieszka Piotrowska autorka pracy pt. „Zaburzenia obsesyjno - kompulsyjne", należy do grupy tych twórców, u których decyzja o wyborze studiów artystycznych nastąpiła dopiero po zdobyciu innego dyplomu. Artystka uzyskała doktorat z psychiatrii. Jej wideoinstalacja składa się z trzech równocześnie wyświetlanych filmów. Sceny na nich przedstawiane są niemal kontemplacyjne a ich estetyka sterylna. Kobiety całkowicie skupione na wykonywanych przez siebie czynnościach wydają się funkcjonować wyłącznie w ramach własnych światów. Wrażenie to zostaje dodatkowo zintensyfikowane, gdy na jednym z ekranów szyjąca kobieta zaszywa sama siebie w kokonie z materiału.

Uczestnicy: Sylwia Aniszewska, Marta Antoniak, Natalia Bażowska, Michalina Bigaj, Aleksandra Chciuk, Marcin Fabiński, Miłosz Flis, Natalia Janus-Malewska, Janusz Jasiński, Urszula i Emanuel Kluz-Knopek, Mikołaj Kowalski, Agata Kus, Adam Laska, Katarzyna Leszko, Daria Malicka, Justyna Mędrala, Ewa Pawlata, Urszula Pieregończuk, Agnieszka Piotrowska, Szymon Popielec, Dominik Ritszel, Artur Rozen, Anna Siekierska, Urszula Sępkowska, Martyna Szwinta.

Triennale Młodych, kurator; Leszek Golec; Centrum Rzeźby Polskiej, Orońsko, październik-listopad 2014.

 

 

cover